Shloka 106
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
श्लाघस्व मां कुशलिन सम तेभ्यो हानामयं तात पृच्छेर्जघन्यम् । तात! जो अअभ्रोत्रिय (शूद्र) वृद्ध पुरुष मनस्वी तथा शील और बलसे सम्पन्न हैं एवं हस्तिनापुरमें निवास करते हैं
ślāghasva māṁ kuśalina sama tebhyo hānāmayaṁ tāta pṛccher jaghanyam | tāta! ye ’śrotriyāḥ (śūdrāḥ) vṛddhāḥ puruṣā manasvinaḥ tathā śīla-bala-sampannāḥ hastināpure nivasanty, ye yathāśakti kiñcid dharmam ācarantaḥ asmāsu śubha-kāmanāṁ kurvanti punaḥ punaś ca asmān smaranti, tebhyaḥ sarvebhyo ’smākaṁ kuśala-vārttāṁ nivedaya | tataḥ paścāt teṣāṁ svāsthya-vārttāṁ pṛccha ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഭാഗ്യവാനേ! അവരൊക്കെയും എന്റെ വന്ദനം അറിയിക്ക; പ്രിയനേ, അവരുടെ കുശലക്ഷേമവും രോഗമില്ലായ്മയും ചോദിക്ക. പ്രത്യേകിച്ച് ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ വൃദ്ധർ—അവർ ശൂദ്രവർഗ്ഗക്കാരും വേദപണ്ഡിതരല്ലെങ്കിലും, ദൃഢമനസ്സും ശീലവും ബലവും ഉള്ളവർ; യഥാശക്തി ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവർ; നമ്മുടെ നന്മ ആഗ്രഹിക്കുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും നമ്മെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ—അവരൊക്കെയും നമ്മുടെ കുശലം അറിയിക്ക. പിന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ അവരുടെ ആരോഗ്യവിവരം അന്വേഷിക്ക।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even amid political crisis, a leader’s dharma includes remembering and honoring ordinary well-wishers—especially elders—regardless of scholarly status or social rank, and actively inquiring into their welfare and health.
Yudhiṣṭhira instructs a messenger to convey the Pāṇḍavas’ well-being to supportive residents of Hastināpura—particularly elderly, high-minded śūdra men who practice dharma as they can—and then to ask after their health.