Shloka 48
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
इदं पुनर्वचन धार्त॑राष्ट्र सुयोधनं संजय श्रावयेथा: । यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति काम: कुरूनसपत्नो<नुशिष्याम्
idaṃ punarvacanaṃ dhārtarāṣṭra suyodhanaṃ saṃjaya śrāvayethāḥ | yas te śarīre hṛdayaṃ dunoti kāmaḥ kurūn asapatno 'nuśiṣyām, saṃjaya |
ഹേ സഞ്ജയ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ സുയോധനനോട് എന്റെ ഈ വാക്ക് വീണ്ടും കേൾപ്പിക്കണം—“കുരുക്കളെ എതിരാളിയില്ലാതെ ഭരിക്കണമെന്നു നിനക്കുള്ളിൽ ഉദിച്ച ആഗ്രഹം നിന്റെ ഹൃദയത്തെ മാത്രം പീഡിപ്പിക്കുന്നു. അത് സഫലമാകാനുള്ള മാർഗം ഇല്ല. നിനക്കിഷ്ടമായതു നടപ്പാകാൻ അനുവദിക്കുന്നത്ര ഞങ്ങൾ പൗരുഷഹീനരല്ല. ഹേ ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠവീരാ, ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം എനിക്ക് തിരികെ തരിക; അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Unrestrained desire for unrivalled power (kāma) becomes self-torment and leads to ruin; righteous kingship requires restraint and fairness. When a just claim is denied, a kṣatriya may issue a final ethical ultimatum: restore what is due or face war.
Yudhiṣṭhira instructs Sañjaya to deliver a firm message to Duryodhana: his ambition to rule the Kurus without rival is impossible to realize without causing conflict; therefore he must return Indraprastha to the Pāṇḍavas, otherwise war will follow.