Mahabharata 11.4.7 — Stree Parva, Adhyaya 4, Shloka 7
Saṃsāra-gahana-jñāna: Vidura’s Account of Embodiment, Bondage, and Dharmic Release (संसारगहन-ज्ञानम्)
इस स्थितिमें योनिद्वारके समीप आ जानेसे उसे बड़े दुःख सहने पड़ते हैं। फिर पूर्व कर्मोसे संयुक्त हुआ वह जीव योनिमार्गसे पीड़ित हो उससे छुटकारा पाकर बाहर आ जाता है और संसारमें आकर अन्यान्य प्रकारके उपद्रवोंका सामना करता है। जैसे कुत्ते मांसकी ओर झपटतते हैं
tataḥ prāptottare kāle vyādhyakṣā api taṃ tathā | upasarpanti jīvantaṃ badhyamānaṃ svakarmabhiḥ ||
അതിനുശേഷം കാലം മുന്നേറുന്തോറും, സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളാൽ ബന്ധിതനായ ആ ജീവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും പുതിയ പുതിയ വ്യാധികളും ക്ഷയരോഗങ്ങളും അവനെ സമീപിക്കുന്നു; അവ വീണ്ടും വീണ്ടും അടുത്തെത്തുന്നു.
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes karmic causality: a being, even while alive, is bound by its own past actions, and therefore repeatedly encounters illness and suffering as time unfolds.
Vidura continues a reflective description of embodied existence, stating that as time passes, diseases and decline approach the living being, who is constrained by the consequences of his own karma.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.