Shloka 13
अध्याय २१ — गान्धार्या वैकर्तनदर्शनम्
Gāndhārī’s Viewing of Vaikartana/Karṇa
अल्पावशेषो<पि कृतो महात्मा शरीरभक्षै: परिभक्षयद्धिः । द्रष्ट न नः प्रीतिकर: शशीव कृष्णस्य पक्षस्य चतुर्दशाहे,मानव-शरीरका भ्क्षण करनेवाले जन्तुओंने खा-खाकर महामना कर्णके शरीरको थोड़ा-सा ही शेष रहने दिया है। उसका यह अल्पावशेष शरीर कृष्णपक्षकी चतुर्दशीके चन्द्रमाकी भाँति देखनेपर हमलोगोंको प्रसन्नता नहीं प्रदान करता है
Vaiśampāyana uvāca — alpāvaśeṣo ’pi kṛto mahātmā śarīrabhakṣaiḥ paribhakṣyamāṇaḥ | dṛṣṭo na naḥ prītikaraḥ śaśīva kṛṣṇapakṣasya caturdaśāhe ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ശവഭക്ഷികളായ ജീവികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തിന്നതിനാൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ അല്പം മാത്രമേ ശേഷിച്ചുള്ളൂ. കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശി ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ക്ഷീണിച്ച ആ അവശിഷ്ടം കണ്ടിട്ടും ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and emotional devastation that follows war: even a ‘great-souled’ hero is reduced to a pitiable remnant, and the sight brings no satisfaction—only grief and revulsion—underscoring impermanence and the ethical cost of violence.
In the lament-filled context of the Strī Parva, the narrator describes the post-battle scene: the fallen hero’s body has been eaten by carrion creatures, leaving only a small remainder, and the onlookers find the sight as joyless as the waning moon on the dark fortnight’s fourteenth night.