Shloka 20
धर्म्यविजय-नियमाः
Rules for Dharmic Victory in Kṣatriya Engagement
अश्रद्दधानश्न भवेद् विनाशमुपगच्छति । सम्बद्धो वारुणै: पाशैरमर्त्य इव मन्यते
aśraddadhānaś ca bhaved vināśam upagacchati | sambaddho vāruṇaiḥ pāśair amartya iva manyate ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. വരുണന്റെ പാശങ്ങളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവൻ താനെ അമരനെന്ന് കരുതുന്നു. പാപകർമ്മത്തിലൂടെ ധനം നേടി അവൻ ഉല്ലസിക്കുന്നു; മോഷണത്തിലൂടെ വളർന്ന് കൂടുതൽ പാപത്തിൽ ആസക്തനാകുന്നു; ‘ധർമ്മമില്ല’ എന്ന് കരുതി ശുദ്ധഹൃദയരെ പരിഹസിക്കുന്നു. ധർമ്മത്തോടുള്ള ആദരത്തിന്റെ ലേശവും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ പാപം തന്നെയാണ് അവനെ നാശത്തിലേക്ക് തള്ളുന്നത്—ദേവന്മാരെപ്പോലെ അജരാമരനെന്ന് കരുതിയാലും, അവസാനം വരുണന്റെ ബന്ധനത്തിൽ അവൻ അനിവാര്യമായി കുടുങ്ങുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Loss of faith in dharma leads to moral blindness and eventual ruin; even if a sinner feels invincible, the consequences of wrongdoing (symbolized by Varuṇa’s noose) inevitably bind and bring downfall.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he describes the psychological arc of a sinner—gaining illicit wealth, mocking the virtuous, denying dharma—and warns that such a person, though imagining immortality, is ultimately caught by the inescapable bonds of moral law.