Shloka 16
दुर्ग-निवेश-राजधर्मः | Fortified Capital and the King’s Residential Polity
Rājadharma
सत्कृताश्च प्रयत्नेन आचार्यर्त्विकुपुरोहिता: । महेष्वासा: स्थपतय: सांवत्सरचिकित्सका:
satkṛtāś ca prayatnena ācārya-ṛtvij-purohitāḥ | maheṣvāsāḥ sthapatayaḥ sāṁvatsara-cikitsakāḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ആചാര്യന്മാരെയും ഋത്വിജന്മാരെയും പുരോഹിതന്മാരെയും പരിശ്രമത്തോടെ ആദരിക്കണം; അതുപോലെ മഹാധനുർധരന്മാർ, സ്ഥപതികൾ (ഗൃഹനിർമ്മാണ വിദഗ്ധർ), വർഷഫലം കണക്കാക്കുന്ന ജ്യോതിഷികൾ, വൈദ്യർ—ഇവരെയും വിധിപൂർവ്വം ബഹുമാനിക്കണം. അവരുടെ ജ്ഞാനം, യജ്ഞകർമ്മം, സംരക്ഷണകൗശലം, ശില്പം, കാലഗണന, ചികിത്സാവിദ്യ—ഇവയാണ് സമൂഹത്തെയും രാജ്യത്തെയും താങ്ങുന്നത്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A dhārmic ruler or householder should consciously honor key bearers of knowledge and public welfare—teachers, priests, chaplains, defenders (great archers), builders, time-reckoners/astrologers, and physicians—because their expertise sustains moral, ritual, and practical stability in society.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by listing categories of respected professionals and urging their proper reception and support as part of righteous conduct and statecraft.