Shloka 4
अग्राह्य-ज्ञातिसंबन्धमण्डल-विवेचनम् / Managing Unreadable Kinship Networks: Vāsudeva–Nārada on Cohesion
एक समय भगवान् श्रीकृष्णने कहा--देवर्षे! जो व्यक्ति सुहृद् न हो, जो सुहृद् तो हो किंतु पण्डित न हो तथा जो सुहृद् और पण्डित तो हो किंतु अपने मनको वशमें न कर सका हो--ये तीनों ही परम गोपनीय मन्त्रणाको सुनने या जाननेके अधिकारी नहीं हैं ।।
eka samayaḥ bhagavān śrīkṛṣṇena uktaḥ—devarṣe! yo vyaktiḥ suhṛt na bhavati, yaḥ suhṛt tu bhavati kintu paṇḍitaḥ na bhavati, tathā yaḥ suhṛt ca paṇḍitaḥ ca bhavati kintu sva-manaḥ vaśaṃ na nītavān—ete trayaḥ api paramagopyāṃ mantraṇāṃ śrotuṃ vā jñātuṃ vā adhikāriṇaḥ na bhavanti. sa te sauhṛdam āsthāya kiñcid vakṣyāmi nārada. kṛtsnaṃ buddhi-balaṃ prekṣya sampṛcchati (sampṛcchet) tridivaṃgama; svargaṁ vicaran nārada! ahaṃ tava sauhārde viśrambhaṃ kṛtvā tvāṃ kiñcid nivedayiṣyāmi. manuṣyaḥ kasmiṃścid vyaktau buddhi-balasya pūrṇatāṃ dṛṣṭvā eva tasya kiñcid pṛcchati vā jijñāsāṃ prakāśayati.
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—“ഒരിക്കൽ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു—‘ദേവർഷേ! പരമഗോപ്യമായ ഉപദേശം കേൾക്കാനോ അറിയാനോ മൂന്നു തരക്കാരും അർഹരല്ല: സുഹൃദ് അല്ലാത്തവൻ; സുഹൃദ് ആണെങ്കിലും പണ്ഡിതനല്ലാത്തവൻ; സുഹൃദും പണ്ഡിതനും ആയിട്ടും മനസ്സിനെ വശപ്പെടുത്താത്തവൻ. അതിനാൽ, ഓ നാരദാ, നിന്റെ സൗഹൃദത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ കുറെ പറയാം. മറ്റൊരാളിൽ ബുദ്ധിയും നിർണയബലവും പൂർണ്ണമാണെന്ന് കണ്ടശേഷമേ മനുഷ്യൻ ചോദ്യം ഉന്നയിക്കൂ. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നാരദാ, നിന്റെ മൈത്രിയെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ ഈ കാര്യം സമർപ്പിക്കുന്നു।’”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Confidential instruction should be shared only with a qualified recipient: one who is genuinely well-disposed (suhṛt), discerning (paṇḍita), and self-controlled (mind mastered). Friendship alone is insufficient without wisdom and inner restraint.
Vāyu recounts a statement attributed to Śrī Kṛṣṇa about who is fit to receive secret counsel. Addressing Nārada—described as a celestial wanderer—Vāyu signals trust in Nārada’s goodwill and competence as the basis for sharing a sensitive matter.