Shloka 10
राज्ञो वृत्त-गुण-संग्रहः (Conduct and the Thirty-Six Virtues of a King) / The King’s Code of Conduct
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्ष: स्यान्न त्वकालवित् । सान्त्वयेन्न च मोक्षाय अनुगह्नन्न चाक्षिपेत्
bhīṣma uvāca | seveta praṇayaṃ hitvā dakṣaḥ syān na tv akālavit | sāntvayen na ca mokṣāya anugṛhṇan na cākṣipet ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹഠം വിട്ട് യുക്തമായ സ്നേഹബന്ധം പാലിക്കണം; എന്നാൽ ആസക്തിയുടെ അടിമയാകരുത്. പ്രവർത്തിയിൽ ദക്ഷനായിരിക്കണം; സമയബോധമില്ലാത്തവനാകരുത്. വെറും ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് ഒഴിയാൻ വേണ്ടി ആരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കുകയോ ഉറപ്പ് നൽകുകയോ ചെയ്യരുത്. അനുഗ്രഹം ചെയ്യുമ്പോൾ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന വാക്കുകൾ ചേർക്കരുത്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches balanced ethical conduct: do not let personal attachment distort duty; be competent and also sensitive to timing; do not console others merely to escape responsibility; and when helping, avoid reproach—aid should not humiliate the recipient.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhishma continues advising Yudhishthira on refined standards of behavior—how a responsible person (especially a ruler or counselor) should manage relationships, act with timely judgment, speak sincerely, and show kindness without insult.