Shloka 14
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
वेदाध्ययननित्यत्वं क्षमाथाचार्यपूजनम् | अथोपाध्यायशुश्रूषा ब्रह्माश्रमपर्दं भवेत्
vedādhyayana-nityatvaṁ kṣamāthācārya-pūjanam | athopādhyāya-śuśrūṣā brahmāśrama-phalaṁ bhavet ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—നിത്യമായി വേദാധ്യയനത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ക്ഷമയിൽ നിലകൊണ്ട്, ആചാര്യനെ പൂജിച്ച്, ഉപാധ്യായൻ/ഗുരുവിന്റെ ശുശ്രൂഷയിൽ നിരതനായിരിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മാശ്രമം (സന്ന്യാസം) നൽകുന്ന ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Regular Vedic self-study, patience/forbearance, reverence to one’s teacher, and devoted service to the preceptor can yield the same spiritual merit traditionally associated with the Brahma-āśrama (renunciant ideal). The verse elevates disciplined learning and humility as a direct path to high religious fruit.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma is teaching Yudhiṣṭhira about conduct and the sources of religious merit. Here he highlights student-like virtues—study, forgiveness, honoring teachers, and service—as practices that confer exalted results comparable to those of formal renunciation.