Shloka 43
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
अथ ब्रह्मवध्याभयप्रणष्टे त्रलोक्यनाथे शचीपतौ जगदनीश्वरं॑ बभूव देवान् रजस्तमश्नाविवेश मन्त्रा न प्रावर्तन्त महर्षीणां रक्षांसि प्रादुरभवन् ब्रह्म चोत्सादनं जगामानिन्द्राश्नाबला लोका: सुप्रधृष्या बभूवु:
atha brahmavadhyābhayapraṇaṣṭe trilokyanāthe śacīpatau jagadanīśvaraṃ babhūva | devān rajastamaś cānvāviśet | mantrā na prāvartanta maharṣīṇāṃ rakṣāṃsi prādurabhavan | brahma cotsādanaṃ jagāma | anindrāś ca balā lokāḥ supradhṛṣyā babhūvuḥ ||
ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ ഭയത്താൽ ത്രിലോകനാഥനും ശചീപതിയുമായ ഇന്ദ്രൻ അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ ലോകം അധിപതിയില്ലാത്തതായി. ദേവന്മാരിൽ രജസ്സും തമസ്സും കുതിച്ചുയർന്നു. മഹർഷിമന്ത്രങ്ങൾ ഇനി ഫലിച്ചില്ല; രാക്ഷസർ തുറന്നുവെച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു വർധിച്ചു. വേദാധ്യയനവും ധാർമ്മികക്രമവും ക്ഷയിച്ചു. ഇന്ദ്രന്റെ സംരക്ഷണം ഇല്ലാതായതോടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദുർബലമായി, എളുപ്പത്തിൽ ആക്രമിച്ച് ജയിക്കാവുന്നവയായി മാറി.
तास्त्वाष्ट उवाच क्व गमिष्यथास्यतां तावन्मया सह श्रेयो भविष्यन्तीति
Educational Q&A
When the rightful protector and moral authority withdraws due to guilt and fear, social and cosmic order deteriorate: passion and delusion rise, sacred disciplines lose efficacy, predatory forces grow, and the world becomes vulnerable. The passage stresses the ethical necessity of responsible leadership and the far-reaching consequences of grave wrongdoing.
Indra, burdened by fear connected with brahma-slaying, disappears. In his absence the universe lacks governance; the gods are overcome by rajas and tamas, sages’ mantras fail, rākṣasas proliferate, Vedic study declines, and the three worlds become weak and easily conquered.