Shloka 108
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
Devanagari script
धर्मयानं समारूढौ पर्वते गन्धमादने । तत्कालसमये चैव दक्षयज्ञो बभूव ह,पहले नर और नारायणने जब धर्ममय रथपर आरूढ़ हो गन्धमादन पर्वतपर अक्षय तप किया था, उसी समय प्रजापति दक्षका यज्ञ आरम्भ हुआ
Translation
മുമ്പ് നരനും നാരായണനും ധർമ്മമയ രഥത്തിൽ ആരൂഢരായി ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ അക്ഷയതപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് പ്രജാപതി ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു।
Word by Word
धर्मयानम्the dharma-vehicle/chariot
धर्मयानम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मयान
FormNeuter, Accusative, Singular
समारूढौhaving mounted/ascended
समारूढौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-रुह्
FormMasculine, Nominative, Dual
पर्वतेon the mountain
पर्वते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Locative, Singular
गन्धमादनेon (Mount) Gandhamādana
गन्धमादने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगन्धमादन
FormMasculine, Locative, Singular
तत्कालसमयेat that very time
तत्कालसमये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतत्कालसमय
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
दक्षयज्ञःDakṣa's sacrifice (the Dakṣa-yajña)
दक्षयज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootदक्षयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवcame to be/occurred
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हindeed (narrative particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes