Shloka 29
अध्याय ३३१: नारायणकथा-प्रशंसा तथा नारदस्य श्वेतद्वीप-निवृत्ति एवं बदरी-आगमनम् | Chapter 331: Praise of the Nārāyaṇa Narrative; Nārada’s Return from Śvetadvīpa and Arrival at Badarī
मनुष्यको चाहिये कि वह धैर्यके द्वारा शिश्र और उदरकी, नेत्रके द्वारा हाथ और पैरकी, मनके द्वारा आँख और कानकी तथा सद्विद्याके द्वारा मन और वाणीकी रक्षा करे |। प्रणयं प्रतिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च । विचरेदसमुन्नद्ध: स सुखी स च पण्डित:,जो पूजनीय तथा अन्य मनुष्योंमें आसक्तिको हटाकर विनीतभावसे विचरण करता है, वही सुखी और वही विद्वान है
manuṣyako cāhiyē ki vaha dhairyake dvārā śiśra-udarakī, netrake dvārā hātha-pairakī, manake dvārā āँkha-kānakī tathā sadvidyāke dvārā mana-vāṇīkī rakṣā kare | praṇayaṁ pratisaṁhṛtya saṁstuteṣv itareṣu ca | vicared asamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ ||
മനുഷ്യൻ ധൈര്യത്താൽ ജനനേന്ദ്രിയത്തിന്റെയും ഉദരത്തിന്റെയും വൃത്തികളെ നിയന്ത്രിക്കണം; കണ്ണുകളാൽ കൈകാലുകൾ വഴിതെറ്റാതിരിക്കാൻ കാക്കണം; മനസ്സാൽ കണ്ണും ചെവിയും ഭരിക്കണം; സദ്വിദ്യയാൽ മനസ്സിനെയും വാക്കിനെയും സംരക്ഷിക്കണം. തനിക്കു ബഹുമാനം ചെയ്യുന്നവരോടും മറ്റുള്ളവരോടും ഉള്ള ആസക്തി പിന്വലിച്ച്, അഹങ്കാരമില്ലാതെ വിനയത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവനേ യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്തോഷവാനും യഥാർത്ഥത്തിൽ പണ്ഡിതനും ആകുന്നു.
नारद उवाच
Educational Q&A
Happiness and wisdom arise from disciplined restraint of appetite and sexuality, careful governance of action and movement, mastery of the senses through the mind, and purification of mind and speech through true knowledge—together with the withdrawal of attachment and the cultivation of humility.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Nārada delivers a concise ethical guideline: regulate the body and senses, detach from the pull of praise and social preference, and live without arrogance; this is presented as the mark of a genuinely wise and content person.