Shloka 80
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
यदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति । तदा स सर्वविद् विद्वान् न पुनर्जन्म विन्दति,जब जीवात्मा प्रकृतिके संसर्गसे रहित हो परमात्माका साक्षात्कार कर लेता है, तब वह सर्वज्ञ विद्वान होकर इस संसारमें पुनर्जन्म नहीं पाता है
yadā sa kevalībhūtaḥ ṣaḍviṁśam anupaśyati | tadā sa sarvavid vidvān na punarjanma vindati ||
യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു—ജീവാത്മാവ് പ്രകൃതിസംസർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർപെട്ട് ‘കേവലി’യായി ഇരുപത്തിയാറാം തത്ത്വമായ പരമാത്മാവിനെ നേരിട്ട് ദർശിക്കുമ്പോൾ, അവൻ സത്യമായ ജ്ഞാനത്തിൽ സർവ്വജ്ഞനായി മാറുന്നു; ഈ ലോകത്ത് വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല।
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Liberation comes when the self becomes detached from prakṛti and directly realizes the supreme principle (the 'twenty-sixth'). Such realization culminates in freedom from saṁsāra—no further rebirth.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Yājñavalkya is explaining a metaphysical criterion of mokṣa: the moment of direct vision of the highest reality after complete inner detachment.