Shloka 17
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
न चाभिमन्यते किंचिन्न च बुध्यति काषठवत् । तदा प्रकृतिमापन्नं युक्तमाहुर्मनीषिण:,जिस समय वह न तो सुनता है, न सूँघता है, न स्वाद लेता है, न देखता है और न स्पर्शका ही अनुभव करता है, जब उसके मनमें किसी प्रकारका संकल्प नहीं उठता तथा काठकी भाँति स्थित होकर वह किसी भी वस्तुका अभिमान या सुध-बुध नहीं रखता, उसी समय मनीषी पुरुष उसे अपने शुद्धस्वरूपको प्राप्त एवं योगयुक्त कहते हैं
na cābhimanyate kiṃcin na ca budhyati kāṣṭhavat | tadā prakṛtim āpannaṃ yuktam āhur manīṣiṇaḥ ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ഒന്നിനെയും ‘എന്റെത്’ എന്ന് അഭിമാനിക്കുകയില്ല; മരക്കഷണംപോലെ നിർവികാരനായി, ബോധമില്ലാത്തതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. അപ്പോൾ മുനിമാർ പറയുന്നു: അവൻ തന്റെ മൂലസ്വഭാവം (പ്രകൃതി) പ്രാപിച്ച് യോഗത്തിൽ യുക്തനായിരിക്കുന്നു।
वसिष्ठ उवाच