Shloka 18
निर्$वाते हि यथा दीप्यन् दीपस्तद्वत् प्रकाशते । निर्लिड्रोडविचलश्नोर्ध्व न तिर्यग् गतिमाप्रुयात्,उस अवस्थामें वह वायुरहित स्थानमें रखे हुए निश्चलभावसे प्रज्वलित दीपककी भाँति प्रकाशित होता है। लिंग शरीरसे उसका कोई सम्बन्ध नहीं रहता। वह ऐसा निश्चल हो जाता है कि उसकी ऊपर-नीचे अथवा मध्यमें कहीं भी गति नहीं होती
nirvāte hi yathā dīpyan dīpas tadvat prakāśate | nirlīḍo 'vicalaś cordhvaṁ na tiryag gatim āpnuyāt ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് തെളിയിച്ച ദീപം എങ്ങനെ സ്ഥിരമായി പ്രകാശിക്കുമോ, അതുപോലെ അവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു. ലിംഗശരീരത്തോടുള്ള ആസക്തി അവനിൽ ഇനി ഇല്ല; അവൻ അങ്ങനെ അചലനാകുന്നു—മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ തിരശ്ചീനമായോ എവിടെയും അവന്റെ ഗതി ഉണ്ടാകില്ല।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that when the mind is free from disturbance (like a lamp in a windless place), the self’s clarity shines naturally. Liberation is marked by non-clinging to the subtle body and the ending of restless tendencies—no upward, downward, or sideways ‘movement’ of craving and fluctuation.
Vasiṣṭha is instructing on the state of inner steadiness associated with liberation. He uses the image of a steady lamp to describe a consciousness that has become unattached and motionless, no longer driven by subtle impulses or identifications.