Shloka 30
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
यदा त्वेष गुणानेतान् प्राकृतानभिमन्यते । तदा स गुणहान्यै त॑ परमेवानुपश्यति
yadā tveṣa guṇān etān prākṛtān abhimanyate | tadā sa guṇahānyai taṁ paramevānupaśyati ||
ഈ ജീവൻ ഈ ഗുണങ്ങളെ പ്രകൃതിജന്യങ്ങളെന്ന് കരുതി അവയിൽ ‘ഞാൻ’ ‘എന്റെ’ എന്ന അഭിമാനം ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ഗുണാഭിമാനം നശിക്കുന്നതോടെ തന്നെ അവൻ പരമാത്മാവിനെ മാത്രമേ ദർശിക്കൂ. ദേഹാദികളിൽ ആത്മഭാവം വിട്ട് തന്റെ വിശുദ്ധ പരമ സ്വരൂപത്തെ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Liberation arises when one recognizes the guṇas as merely Prakṛti’s workings and drops egoic ownership of them; with guṇa-identification ended, one directly realizes the Supreme and one’s own pure nature beyond body and mind.
Vasiṣṭha is instructing about inner renunciation and discernment: the seeker shifts from identifying with material qualities and bodily self-notions to witnessing them as Prakṛti, culminating in realization of the highest Self (Paramātman).