Shloka 123
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
महानदी चर्मराशेरुत्क्लेदात् ससृजे यतः । ततकश्चर्मण्वतीत्येवं विख्याता सा महानदी,“वहाँ भीगी चर्मराशिसे जो जल बहता था, उससे एक विशाल नदी प्रकट हो गयी, जो चर्मण्वती (चम्बल) के नामसे विख्यात हुई
mahānadī carmarāśer utkle dāt sasṛje yataḥ | tatakaś carmaṇvatīty evaṁ vikhyātā sā mahānadī ||
അവിടെ നനഞ്ഞ ചർമ്മക്കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്നു ചോർന്ന ഈർപ്പരസം ഒഴുകി, അതിൽ നിന്നൊരു മഹാനദി ഉദ്ഭവിച്ചു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ മഹാനദി ‘ചർമണ്വതി’ (ചംബൽ) എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse links moral causality with the world’s fabric: cruelty, pollution, or unethical practices can generate long-lasting consequences, even shaping how places are remembered and named. It functions as an ethical caution embedded in sacred geography.
Vāyudeva explains an origin-story (etiology) for the river Carmaṇvatī: moisture seeping from a pile of hides gave rise to a large river, which became famous by that very association and name.