Shloka 15
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
षड्भि: सत्त्वगुणोपेतै: प्राज्नैरधिगतं त्रिभि: | ये विदुः: प्रेत्य चात्मानमिहस्थं तं गुणं विदु:
ṣaḍbhiḥ sattvaguṇopetaiḥ prājñair adhigataṃ tribhiḥ | ye viduḥ pretya cātmānam ihasthaṃ taṃ guṇaṃ viduḥ ||
സത്ത്വപ്രധാനമായ സത്യം, ദമം, ദാനം, തപസ്സ്, ത്യാഗം, ശമം—ഈ ആറു ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നരായി, ശ്രവണം, മനനം, നിധിധ്യാസനം—ഈ ത്രിവിധ साधനങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ഈ ദേഹത്തിൽ തന്നെയിരിക്കെ അറിയുന്ന പ്രാജ്ഞർ, ആ പരമശാന്തിരൂപ ഗുണത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നു; ഇവിടെ ആത്മാവിനെ അറിഞ്ഞവർ മരണത്തിനപ്പുറവും പരമശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Realize the Self while living (jīvanmukti) through three disciplines—traditionally hearing, reflection, and deep contemplation—and by cultivating six sāttvika virtues (as glossed in the given Hindi: truthfulness, self-control, generosity, austerity, renunciation, and tranquility). Such knowledge culminates in the supreme state of peace.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation and inner peace, Vyāsa states a criterion for true wisdom: those who overcome body-identification and know the Self here and now, supported by virtues and disciplined inquiry/meditation, attain the highest peace even beyond death.