Shloka 20
Brāhmaṇa-kṛtya, Āśrama-niyama, and Dāna-prasaṃsā
Duties of the Brāhmaṇa, āśrama discipline, and praise of giving
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च | न शीलेन न वृत्तेन तथा नैवार्थसम्पदा । अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना
na mantrabalavīryeṇa prajñayā pauruṣeṇa ca | na śīlena na vṛttena tathā naivārthasampadā | alabhyaṃ labhate martyas tatra kā paridevanā ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— യഥാർത്ഥത്തിൽ അപ്രാപ്യമായതു മന്ത്രബലത്താലോ, ബലവും പരാക്രമവും കൊണ്ടോ, ബുദ്ധിയും പുരുഷാർത്ഥവും കൊണ്ടോ ലഭ്യമാകില്ല; ശീലത്താലോ സദാചാരത്താലോ ധനസമ്പത്താലോ പോലും അല്ല. ലഭിക്കാത്തതിനായി വിലപിക്കുന്നത് എന്തിന്?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches acceptance and non-lamentation: if something is inherently unattainable, no combination of spiritual means (mantras), physical power, intelligence, moral excellence, disciplined conduct, or wealth can secure it; therefore grief over it is irrational and should be relinquished.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma continues advising on dharma and inner steadiness, offering a consolatory principle aimed at reducing sorrow: recognize the limits of human agency and cease lamenting what cannot be obtained.