Shloka 13
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
दुर्गमं सर्वभूतानां प्रायपन् मोदते सुखी,दमनशील पुरुष समस्त प्राणियोंको दुर्लभ वस्तुएँ देकर--दूसरोंको सुख पहुँचाकर स्वयं सुखी और प्रमुदित होता है। जो सम्पूर्ण प्राणियोंके हितमें लगा रहता और किसीसे द्वेष नहीं करता है, वह बहुत बड़े जलाशयकी भाँति गम्भीर होता है। उसके मनमें कभी क्षोभ नहीं होता तथा वह सदा ज्ञानानन्दसे तृप्त एवं प्रसन्न रहता है
durgamaṁ sarvabhūtānāṁ prāyapan modate sukhī | damaṇaśīlaḥ puruṣaḥ samasta-prāṇibhyo durlabhāni vastūni dattvā—parān sukhaṁ prāpya svayaṁ sukhī ca pramudito bhavati | yaḥ sarva-prāṇi-hite yuktaḥ san kasyacid dveṣaṁ na karoti, sa mahā-jalāśaya iva gambhīraḥ | tasya manasi kadācit kṣobho na bhavati, sa ca sadā jñānānandena tṛptaḥ prasannaś ca tiṣṭhati ||
ഭീഷ്മൻ പറയുന്നു—ദമനശീലൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ലഭിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ വസ്തുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത്, മറ്റുള്ളവർക്ക് സുഖം നൽകുന്നതിലൂടെ താനും സുഖിച്ചു അത്യന്തം ആനന്ദിക്കുന്നു. സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിയുക്തനായി ആരോടും ദ്വേഷം പുലർത്താത്തവൻ, മഹാ ജലാശയത്തെപ്പോലെ ഗൗരവവും അചഞ്ചലതയും ഉള്ളവൻ. അവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരിക്കലും ക്ഷോഭമില്ല; ജ്ഞാനജന്യ ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തനായി അവൻ സദാ പ്രസന്നനായി ഇരിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True happiness arises from disciplined generosity and universal goodwill: giving even rare goods for the benefit of all beings, without hatred, makes one deep, unagitated, and steadily content in the bliss of wisdom.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising Yudhishthira, describing the qualities of an ideal, self-controlled person—one who benefits all creatures, avoids enmity, and remains inwardly calm like a great lake.