मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
न भवति विदुषां ततो भयं यदविदुषां सुमहद् भयं भवेत् | न हि गतिरधिकास्ति कस्यचित् सति हि गुणे प्रवदन्त्यतुल्यताम्,अज्ञानियोंके लिये जो महान् भयका स्थान है, उसी संसारसे ज्ञानी पुरुषोंको भय नहीं होता। ज्ञान होनेपर सबको एक-सी ही गति (मुक्ति) प्राप्त होती है। किसीको उत्कृष्ट या निकृष्ट गति नहीं मिलती; क्योंकि गुणोंका सम्बन्ध रहनेपर ही उनके तारतम्यके अनुसार प्राप्त होनेवाली गतिमें भी असमानता बतायी जाती है (ज्ञानीका गुणोंसे सम्बन्ध नहीं रहता)
na bhavati viduṣāṁ tato bhayaṁ yad aviduṣāṁ sumahad bhayaṁ bhavet | na hi gatir adhikāsti kasyacit sati hi guṇe pravadanty atulyatām ||
അജ്ഞന്മാർക്ക് മഹാഭയകാരണമാകുന്ന ഈ ലോകജീവിതം ജ്ഞാനികൾക്ക് ഭയകാരണമാകുന്നില്ല. ആരുടെയും അന്തിമഗതി മറ്റൊരാളേക്കാൾ ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ അല്ല; ഗുണബന്ധം നിലനിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഗുണാനുസരിച്ച് അസമമായ ഗതികളെപ്പറ്റി പറയുന്നത്. എന്നാൽ ഗുണബന്ധം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ ജ്ഞാനിക്ക് അത്തരം ഭേദം ബാധകമല്ല.
भीष्म उवाच