Shloka 9
Tapas, Tīrtha, and Moral Rehabilitation (Śānti-parva 148)
तस्माद् धर्म चरिष्यामि धर्मो हि परमा गति: । दृष्टो धर्मो हि धर्मिछे यादृशो विहगोत्तमे
tasmād dharma cariṣyāmi dharmo hi paramā gatiḥ | dṛṣṭo dharmo hi dharmiṣṭhe yādṛśo vihagottame ||
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ധർമ്മം തന്നെ ആചരിക്കും; ധർമ്മം തന്നെയാണ് പരമഗതി. ആ ധർമ്മാത്മാവായ ശ്രേഷ്ഠ പക്ഷിയിൽ ഞാൻ കണ്ട ധർമ്മം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയുള്ള ധർമ്മം തന്നെയാണ് എനിക്കും അഭിലഷ്യം—മഹാത്മാവായ കപോതൻ തന്റെ ശരീരം ദാനം ചെയ്ത് എന്റെ മുമ്പിൽ അതിഥി-സത്കാരത്തിന്റെ ദീപ്തമായ മാതൃക സ്ഥാപിച്ചു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma is presented as the highest goal, and true righteousness is measured by conduct—especially the unwavering protection and honoring of a guest (atithi), even when it demands personal sacrifice.
Bhishma, while instructing on dharma, refers to an exemplary incident involving a ‘best of birds’ (a pigeon) whose conduct embodied perfect righteousness through hospitality and self-offering; inspired by that model, he resolves to follow dharma in the same spirit.