Shloka 8

Tapas, Tīrtha, and Moral Rehabilitation (Śānti-parva 148)

Devanagari script

अहो देहप्रदानेन दर्शितातिथिपूजना

Transliteration

aho deha-pradānena darśitātithi-pūjanā

Translation

അഹോ! സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ ദാനമായി അർപ്പിച്ച് ആ മഹാത്മാവായ പ്രാവ് എന്റെ മുന്നിൽ അതിഥി-സത്കാരത്തിന്റെ ദീപ്തമായ മാതൃക സ്ഥാപിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഇനി ഞാൻ ധർമ്മം മാത്രമേ ആചരിക്കൂ; കാരണം ധർമ്മം തന്നെയാണ് പരമാശ്രയവും പരമഗതിയും. ആ ധർമ്മാത്മാവായ ശ്രേഷ്ഠ പക്ഷിയിൽ ഞാൻ കണ്ട ധർമ്മം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയുള്ള ധർമ്മം തന്നെയാണ് എനിക്കും അഭിലഷ്യം.

Word by Word

• अहो: oh! alas!/indeed!
• Type: Indeclinable
• Root: अहो

• देह-प्रदानेन: by (the act of) giving the body
• देह-प्रदानेन: Karana
• Type: Noun
• Root: देहप्रदान
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• दर्शित-अतिथि-पूजना: whose hospitality to a guest has been shown/manifested
• Type: Adjective
• Root: दर्शितातिथिपूजना
• Form: Feminine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kapota (pigeon/dove)
• Atithi (guest)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Dharma is the highest goal, and true dharma is proven through action—especially through unwavering hospitality and self-sacrifice in protecting and honoring a guest.

What is happening in the narrative?

Bhīṣma reflects on the exemplary conduct of a noble pigeon who offers its own body to uphold the duty of honoring a guest. Inspired, Bhīṣma resolves to follow the same dharmic standard, affirming dharma as the supreme refuge.