Shloka 50
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमरहसि । नृशंसवृत्तिं पापिष्ठां दुष्टां कापुरुषोचिताम्
na tveva jālmīṁ kāpālīṁ vṛttim eṣitum arhasi | nṛśaṁsavṛttiṁ pāpiṣṭhāṁ duṣṭāṁ kāpuruṣocitām ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—കപടമുള്ള കപാലധാരിയായ കാപാലികന്റെ ജീവിതവൃത്തി സ്വീകരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം നിനക്കൊരിക്കലും ഉണ്ടാകരുത്; അതുപോലെ അത്യന്തം പാപമയവും ദുഷ്ടവും മലിനവും കപടവുമുള്ള, കാപുരുഷന്മാർക്കേ യോജിക്കുന്ന ക്രൂര ജീവിതരീതിയും നീ ആഗ്രഹിക്കരുത്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma warns against adopting livelihoods rooted in deception and cruelty—especially those that use the appearance of renunciation as a cover for immoral gain. Dharma requires integrity in one’s means of living; conduct that is sinful, corrupt, and cowardly is to be rejected.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising the listener (Yudhishthira) about proper conduct. Here he explicitly forbids pursuing a fraudulent, cruel mode of subsistence—illustrated by the image of a skull-bearing mendicant—framing it as unworthy and ethically degrading.