Shloka 51
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
अपि मूलफलाजीवो रमस्वैको महावने । वाग्यतः संगृहीतात्मा सर्वभूतदयान्वित:,तुम मूल-फलसे जीवन-निर्वाह करते हुए विशाल वनमें अकेले ही विचरण करो। वाणीको संयममें रखकर मन और इन्द्रियोंको काबूमें करो और सम्पूर्ण प्राणियोंके प्रति दयाभाव बनाये रखो
api mūlaphalājīvo ramasvaiko mahāvane | vāgyataḥ saṅgṛhītātmā sarvabhūtadayānvitaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—വേരുകളും ഫലങ്ങളും മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കേണ്ടിവന്നാലും മഹാവനത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കൂ. വാക്കിനെ സംയമിപ്പിക്കുക, അന്തഃകരണത്തെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിർത്തുക, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയോടെ ഇരിക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a dharmic ascetic ideal: accept simple sustenance (roots and fruits), cultivate solitude and contentment, restrain speech, discipline mind and senses, and maintain universal compassion toward all beings.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the listener on righteous conduct after the war, here prescribing a forest-ascetic mode of life marked by austerity, inner restraint, and kindness to all creatures.