Shloka 49
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
सारे पदार्थ जब संसर्गमें आते हैं, तभी दृष्टिगोचर होते हैं। दूर हो जानेपर उनका दर्शन सम्भव नहीं हो पाता। ऐसी स्थितिमें ज्ञान और विज्ञानसे तृप्त तथा पराक्रमसे सम्पन्न तुम्हारे-जैसा पुरुष शोक नहीं करता है ।। अल्पमिच्छन्नचपलो मुदुर्दान्तः सुनिश्चित: । ब्रह्मचर्योपपन्नश्च त्वद्विधो नैव शोचति,तुम्हारी इच्छा तो बहुत थोड़ी है। तुममें चपलताका दोष भी नहीं है। तुम्हारा हृदय कोमल और बुद्धि एक निश्चयपर डटी रहनेवाली है तथा तुम जितेन्द्रिय होनेके साथ ही ब्रह्मचर्यसे सम्पन्न भी हो; अतः तुम्हारे-जैसे पुरुषको शोक नहीं करना चाहिये
sāre padārthāḥ yadā saṁsarge āyānti tadāiva dṛṣṭigocarā bhavanti; dūre gateṣu teṣāṁ darśanaṁ na sambhavati. evaṁ-sthitau jñāna-vijñāna-tṛptaḥ parākrama-sampannaḥ tvad-vidhaḥ puruṣaḥ śokaṁ na karoti. alpam icchann acapalaḥ mṛdur dāntaḥ suniścitaḥ | brahmacaryopapannaś ca tvadvidho naiva śocati ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ വസ്തുക്കളും സമ്പർക്കത്തിൽ വന്നാൽ മാത്രമേ ദൃശ്യമാകൂ; ദൂരെയായി പോയാൽ അവയെ കാണാൻ കഴിയില്ല. അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ജ്ഞാന-വിജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനും പരാക്രമത്തിൽ സമ്പന്നനും ആയ നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ ശോകിക്കുന്നില്ല. അല്പം മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്ന, ചാഞ്ചല്യമില്ലാത്ത, മൃദുഹൃദയൻ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ള, നിശ്ചയത്തിൽ ദൃഢൻ, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ—നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ ശോകിക്കരുത്.
भीष्म उवाच