Shloka 233
रणभूमिवर्णनम् — Devāsuropama-yuddha and the ‘River’ Metaphor of the Battlefield
तस्थौ शूरो महाराज पुत्राणां ते भयप्रणुत् राजाधिराज! शल्यके रथपर बैठा हुआ उनका सारथि उस रथकी शोभा बढ़ा रहा था। उस रथसे घिरे हुए शत्रुसूदन शूरवीर राजा शल्य आपके पुत्रोंका भय दूर करते हुए युद्धके लिये खड़े हो गये
sañjaya uvāca | tasthau śūro mahārāja putrāṇāṃ te bhaya-praṇut | rājādhirāja śalyake ratha-pari sthitaḥ sa sārathiḥ tasya rathasya śobhāṃ vardhayām āsa | tena rathena parivṛtaḥ śatru-sūdanaḥ śūra-vīro rājā śalyaḥ tava putrāṇāṃ bhayaṃ praṇudya yuddhāya tasthau ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ, വീരനായ ശല്യൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരുടെ ഭയം അകറ്റി യുദ്ധത്തിനായി നിലകൊണ്ടു. ശല്യന്റെ രഥത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന അവന്റെ സാരഥി ആ രഥത്തിന്റെ ശോഭ വർധിപ്പിച്ചു. ആ രഥത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ശത്രുസൂദനനായ രാജാവ് ശല്യൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു; നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരുടെ വിറയൽ നീക്കി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya leadership in crisis: a commander’s duty is not only to fight but to steady allies by dispelling fear, embodying resolve and responsibility amid the moral weight of war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that King Śalya, with his chariot and charioteer adding to the martial display, takes his battle position and reassures the Kaurava princes by driving away their fear.