Shloka 55

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

Devanagari script

तस्मिन्‌ ह॒दं प्रविष्टे तु त्रीन्‌ रथान्‌ श्रान्तवाहनान्‌ | अपश्यं सहितानेकस्तं देशं समुपेयुष:,जब दुर्योधन सरोवरमें समा गया, उसके बाद अकेले खड़े हुए मैंने अपने पक्षके तीन महारथियोंको वहाँ उपस्थित देखा, जो एक साथ उस स्थानपर आ पहुँचे थे। उन तीनोंके घोड़े थक गये थे

Translation

ദുര്യോധനൻ തടാകത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷം, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്നിരിക്കെ നമ്മുടെ പക്ഷത്തിലെ മൂന്ന് മഹാരഥന്മാരെ അവിടെ കണ്ടു. അവർ മൂവരും ഒരുമിച്ച് ആ സ്ഥലത്തെത്തിയിരുന്നു; അവരുടെ കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.

Word by Word

तस्मिन्in that (place/time)

ह्रदम्lake

प्रविष्टेhaving entered / when (he) had entered

तुbut/then

त्रीन्three

रथान्chariots

श्रान्तवाहनान्with weary steeds/vehicles

अपश्यम्I saw

सहितान्together/assembled

एकःalone / one (I, alone)

तम्that

देशम्place/region

समुपेयुषःhaving come/arrived

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes