Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

संगृहीतायुधान्‌ बाहूनू योधानामधिधावताम्‌ । भल्लैश्विच्छेद बीभत्सु: शिरांस्पपि हयानपि,सहदेवपर धावा करनेवाले उन योद्धाओंकी अस्त्र-शस्त्रयुक्त भुजाओं, मस्तकों और उनके घोड़ोंको भी अर्जुनने भल्लोंसे काट गिराया

saṅgṛhītāyudhān bāhūn yodhānām adhidhāvatām | bhallaiś ciccheda bībhatsuḥ śirāṃsi api hayān api ||

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് യോദ്ധാക്കൾ മുന്നേറി പാഞ്ഞുവരുമ്പോൾ, ബീഭത്സു അർജുനൻ മൂർച്ചയുള്ള ഭല്ലബാണങ്ങളാൽ അവരുടെ ആയുധധാരികളായ ഭുജങ്ങളും ശിരസ്സുകളും കുതിരകളെയും വരെ വെട്ടിവീഴ്ത്തി।

संगृहीतheld, grasped
संगृहीत:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-ग्रह् (धातु) → संगृहीत (कृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
आयुधान्weapons
आयुधान्:
Karma
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
बाहून्arms
बाहून्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
योधानाम्of the warriors
योधानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
अधिधावताम्of those charging/rushing upon
अधिधावताम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअधि-धाव् (धातु) → अधिधावत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
FormMasculine, Genitive, Plural
भल्लैःwith bhalla-arrows
भल्लैः:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
विच्छेदcutting off, severing
विच्छेद:
Karma
TypeNoun
Rootवि-छिद् (धातु) → विच्छेद (भाव/कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
बीभत्सुःBībhatsu (Arjuna)
बीभत्सुः:
Karta
TypeNoun
Rootबीभत्सु (प्रातिपदिक; अर्जुन-नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
शिरांसिheads
शिरांसि:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Bībhatsu)
W
warriors (yodhāḥ)
W
weapons (āyudhāni)
B
bhalla-arrows (bhallāḥ)
H
horses (hayāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in its stark form: when battle is joined, a warrior must act decisively and skillfully to stop an aggressor’s charge. It also underscores the ethical tension of war—effective action can be precise and controlled, yet still entails grave harm and responsibility.

Sañjaya describes Arjuna (called Bībhatsu) meeting a forward charge by enemy warriors. Using bhalla-arrows, he severs their weapon-bearing arms and heads, and brings down their horses as well, breaking the momentum of the attack.