Shloka 5
शल्यपरिघातः (Śalya Under Encirclement) — Mahābhārata, Śalya-parva, Adhyāya 12
फिर तो शंखनाद, सहसौ्रों वाद्योका गम्भीर घोष तथा शूरवीरोंका हर्ष बढ़ानेवाला सिंहनाद सब ओर होने लगा ।। प्रेक्षनत: सर्वतस्तौ हि योधा योधमहाद्विपौ । तावकाश्षापरे चैव साधु साथ्वित्यपूजयन्
tataḥ śaṅkhanādaḥ sahasraśo vādyānāṃ gambhīra-ghoṣaś ca śūrāṇāṃ harṣa-vardhanaḥ siṃhanādaś ca sarvato 'bhavat || prekṣantaḥ sarvatas tau hi yodhā yuddha-mahādvipau | tāv akāśāpare caiva sādhu sādhv ity apūjayan ||
അപ്പോൾ എല്ലാടവും ശംഖനാദം ഉയർന്നു; സഹസ്ര വാദ്യങ്ങളുടെ ഗംഭീരഘോഷവും, ശൂരന്മാരുടെ ഹർഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന സിംഹനാദവും മുഴങ്ങി. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്നു നോക്കിയ യോദ്ധാക്കൾ ആ രണ്ടു യുദ്ധ-മഹാഗജങ്ങളെ പ്രശംസിച്ചു; തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നവരും “സാധു! സാധു!” എന്നു വിളിച്ച് അവരുടെ വീര്യം ആദരിച്ചു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya battlefield ethos: collective sounds (conches, instruments, lion-roars) amplify courage and morale, and valor is publicly acknowledged. Ethically, it shows how communal praise and martial ritual reinforce duty-driven resolve in war, even as the narrative remains descriptive rather than prescriptive.
Sañjaya describes the battlefield erupting with conch blasts, instruments, and triumphant shouts. Warriors from all sides watch two outstanding champions—likened to great war-elephants—and acclaim them with cries of “sādhu, sādhu,” celebrating their prowess as the combat escalates.