Shloka 46
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
ममानाथस्य सुभशं पुत्रैहीनस्य सर्वश: । एवमुक्क्त्वा ततो भूयो विसंज्ञो निषपषात ह,चेतना पाकर राजा धुृतराष्ट्र अत्यन्त दुःखी हो थर-थर काँपने लगे और सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर देखकर विदुरसे इस प्रकार बोले--'विद्वन्! महाज्ञानी विदुर! भरतभूषण! अब तुम्हीं मुझ पुत्रहीन और अनाथके सर्वथा आश्रय हो।” इतना कहकर वे पुनः अचेत हो पृथ्वीपर गिर पड़े
mamānāthasya subhṛśaṃ putrair hīnasya sarvaśaḥ | evam uktvā tato bhūyo visaṃjño nipapāta ha ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ പുത്രഹീനനും സർവ്വഥാ അനാഥനും ആകുന്നു; ഇനി നീയേ എന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ആശ്രയം.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് വീണ്ടും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു ഭൂമിയിൽ വീണു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the collapse of worldly supports after catastrophic wrongdoing: when attachment and injustice lead to the destruction of one’s lineage, even a king becomes ‘anātha’ (without refuge), and true shelter is sought in wisdom and righteousness embodied by Vidura.
Dhṛtarāṣṭra, overwhelmed by sorrow after the loss of his sons, declares Vidura to be his only refuge; immediately afterward he again faints and falls to the ground, showing the depth of his despair.