Shloka 45
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
उदीक्ष्य च दिश: सर्वा: क्षत्तारं वाक्यमब्रवीत् विद्वत क्षत्तर्महाप्राज्ञ त्वं गतिर्भरतर्षभ,चेतना पाकर राजा धुृतराष्ट्र अत्यन्त दुःखी हो थर-थर काँपने लगे और सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर देखकर विदुरसे इस प्रकार बोले--'विद्वन्! महाज्ञानी विदुर! भरतभूषण! अब तुम्हीं मुझ पुत्रहीन और अनाथके सर्वथा आश्रय हो।” इतना कहकर वे पुनः अचेत हो पृथ्वीपर गिर पड़े
udīkṣya ca diśaḥ sarvāḥ kṣattāraṃ vākyam abravīt | vidvat kṣattar mahāprājña tvaṃ gatir bharatarṣabha ||
എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി രാജാവ് ക്ഷത്താവായ വിദുരനോട് പറഞ്ഞു—“വിദ്വാൻ ക്ഷത്താ, മഹാപ്രാജ്ഞ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ—നീയേ എനിക്ക് ഗതി.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ രാജാവ് വീണ്ടും ബോധംകെട്ട് ഭൂമിയിൽ വീണു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When power, lineage, and worldly supports collapse, the only dependable refuge is dharmic wisdom embodied by a righteous counselor. The verse highlights the ethical consequence of adharma: it culminates in helplessness and dependence on those who upheld discernment all along.
Dhṛtarāṣṭra, trembling and overwhelmed by sorrow after the devastation of his sons, looks around in distress and turns to Vidura, calling him his sole refuge. Immediately after speaking, he faints again and falls to the ground.