Shloka 4
अर्हणनिर्णयः
Decision on the Highest Honor at the Assembly
एवमेतन्न चाप्येवमेवं चैतन्न चान्यथा । इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डा वै परस्परम्,महात्मा राजा युधिष्ठिरके उस यज्ञभवनमें राजर्षियोंके साथ बैठे हुए नारद आदि महर्षि उस समय ब्रह्माजीकी सभामें एकत्र हुए देवताओं और देवर्षियोंके समान सुशोभित हो रहे थे। बीच-बीचमें यज्ञसम्वन्धी एक-एक कर्मसे अवकाश पाकर अत्यन्त प्रतिभाशाली विद्वान आपसमें जल्पः (वाद-विवाद) करते थे। “यह इसी प्रकार होना चाहिये”, “नहीं, ऐसे नहीं होना चाहिये", “यह बात ऐसी ही है, ऐसी ही है, इससे भिन्न नहीं है।” इस प्रकार कह- कहकर बहुत-से वितण्डावादीः5 द्विज वहाँ वाद-विवाद करते थे
evam etan na cāpy evam evaṃ caitanna cānyathā | ity ūcur bahavas tatra vitaṇḍā vai parasparam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ പല വിതണ്ഡാവാദികളും പരസ്പരം വിരോധിച്ച്—“ഇതുതന്നെ ശരി”, “അല്ല, ഇങ്ങനെ അല്ല”, “അതെ, ഇങ്ങനെ തന്നെ; മറ്റെങ്ങനെ ഇല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു. രാജാ യുധിഷ്ഠിരന്റെ യാഗസഭയിൽ കർമങ്ങൾക്കിടയിലെ ഇടവേളകളിൽ പണ്ഡിതരായ ദ്വിജർ കഠിനവാദത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; സത്യനിർണ്ണയത്തേക്കാൾ പ്രതിപക്ഷത്തെ തള്ളിക്കളയലിലാണ് അവരുടെ ശ്രദ്ധയെന്നപോലെ തോന്നി. എങ്കിലും നാരദാദി മഹർഷികൾ അലങ്കരിച്ച ആ സഭ ബ്രഹ്മസഭയിലെ ദേവ-ദേവർഷിസമാഗമംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the difference between genuine inquiry and contentious disputation: in sacred contexts, learning should serve truth and dharma, not ego-driven refutation (vitaṇḍā), which produces noise rather than clarity.
During Yudhiṣṭhira’s grand sacrificial proceedings, learned Brahmins and scholars, taking breaks between ritual duties, engage in mutual argument—asserting and denying points emphatically—while the wider assembly of sages (likened to Brahmā’s court) remains splendid.