Shloka 3
अर्हणनिर्णयः
Decision on the Highest Honor at the Assembly
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयस्तथा । कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजस:,महात्मा राजा युधिष्ठिरके उस यज्ञभवनमें राजर्षियोंके साथ बैठे हुए नारद आदि महर्षि उस समय ब्रह्माजीकी सभामें एकत्र हुए देवताओं और देवर्षियोंके समान सुशोभित हो रहे थे। बीच-बीचमें यज्ञसम्वन्धी एक-एक कर्मसे अवकाश पाकर अत्यन्त प्रतिभाशाली विद्वान आपसमें जल्पः (वाद-विवाद) करते थे। “यह इसी प्रकार होना चाहिये”, “नहीं, ऐसे नहीं होना चाहिये", “यह बात ऐसी ही है, ऐसी ही है, इससे भिन्न नहीं है।” इस प्रकार कह- कहकर बहुत-से वितण्डावादीः5 द्विज वहाँ वाद-विवाद करते थे
vaiśampāyana uvāca | sametā brahmabhavane devā devarṣayas tathā | karmāntaram upāsanto jajalpūr amitaujasaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവ്യസഭാഭവനത്തിൽ ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു. യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് അവസരം ലഭിക്കുമ്പോൾ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള പണ്ഡിതർ പരസ്പരം വാദവിതണ്ഡകളിൽ ഏർപ്പെടുമായിരുന്നു—“ഇങ്ങനെ തന്നെയാകണം”, “അല്ല, ഇങ്ങനെ അല്ല”, “ഇത് ഇങ്ങനെ തന്നെ; മറ്റെങ്ങനെ ഇല്ല” എന്ന്. ആ ശാസ്ത്രചർച്ചകളാൽ യാഗസഭ കൂടുതൽ ദീപ്തമായി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic seriousness of ritual life: even in sacred assemblies, learned people use the pauses between rites to examine proper procedure through reasoned discussion. It implies that correct action (karma) is supported by inquiry, expertise, and disciplined debate rather than mere habit.
Vaiśampāyana describes a grand assembly in Brahmā’s hall where gods and divine seers are gathered. During breaks between ritual performances, the highly accomplished participants engage in vigorous conversation and debate about ritual matters.