Shloka 17
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
पह्ववान् बर्बरांश्नैव किरातान् यवनाञछ्छकान् । ततो रत्नान्युपादाय वशे कृत्वा च पार्थिवान् | न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठो नकुलश्रित्रमार्गवित्,तदनन्तर समुद्री टापुओंमें रहनेवाले अत्यन्त भयंकर म्लेच्छ, पह्नव, बर्बर, किरात, यवन और शकोंको जीतकर उनसे रत्नोंकी भेंट ले विजयके विचित्र उपायोंके जाननेवाले कुरुश्रेष्ठ नकुल इन्द्रप्रसथ्थकी ओर लौटे
pahlavān barbarāṃś caiva kirātān yavanān śakān | tato ratnāny upādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān | nyavartata kuruśreṣṭho nakulaḥ citramārgavit ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— കുരുശ്രേഷ്ഠനായ നകുലൻ, വിവിധ വിജയോപായങ്ങളിൽ നിപുണൻ, സമുദ്രദ്വീപങ്ങളിൽ പാർക്കുന്ന അതിഭീകര മ്ലേച്ഛർ—പഹ്ലവർ, ബർബരർ, കിരാതർ, യവനർ, ശകർ—ഇവരെ ജയിച്ച് വശപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് ആ രാജാക്കളിൽ നിന്ന് രത്നങ്ങളുടെ കാഴ്ച സ്വീകരിച്ച് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തേക്കു മടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a model of royal power in which conquest culminates in the acceptance of overlordship and tribute, emphasizing political order and strategic governance rather than mere destruction—an ethic aligned with the rājasūya’s aim of establishing recognized sovereignty.
During the Pandavas’ campaign to gather submission for Yudhiṣṭhira’s rājasūya, Nakula defeats and subdues various frontier/foreign peoples (Pahlavas, Barbaras, Kirātas, Yavanas, Śakas), receives gems as tribute from their rulers, and then returns to Indraprastha.