Shloka 16
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
ततः सागरकुक्षिस्थान् म्लेच्छान्ू परमदारुणान्,तदनन्तर समुद्री टापुओंमें रहनेवाले अत्यन्त भयंकर म्लेच्छ, पह्नव, बर्बर, किरात, यवन और शकोंको जीतकर उनसे रत्नोंकी भेंट ले विजयके विचित्र उपायोंके जाननेवाले कुरुश्रेष्ठ नकुल इन्द्रप्रसथ्थकी ओर लौटे
tataḥ sāgarakukṣisthān mlecchān paramadāruṇān jitvā ratnāni ca tebhyo gṛhītvā vijayasya vicitrān upāyān jñātvā kuruśreṣṭho nakula indraprasthaṃ pratyāvavṛte
തുടർന്ന് സമുദ്രത്തിന്റെ അങ്കണത്തിൽ—ദ്വീപുകളിലും തീരപ്രദേശങ്ങളിലും—വസിക്കുന്ന അത്യന്തം ഭീകരമായ മ്ലേച്ഛരെ നകുലൻ ജയിച്ചു. അവരിൽ നിന്ന് രത്നോപഹാരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, വിജയത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ഉപായങ്ങൾ അറിയുന്ന കുരുശ്രേഷ്ഠനായ നകുലൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തേക്ക് മടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a model of kingship where victory is followed by the orderly acceptance of tribute, implying the ruler’s duty to establish political stability and regulated relations rather than mere destruction.
Vaiśampāyana narrates that Nakula conquers fierce sea-region peoples (including island/coastal groups) and receives jewels as tribute, then returns to Indraprastha as part of the Pāṇḍavas’ wider campaign of subduing regions.