Shloka 116
Jarāsandha as Obstacle to the Rājasūya — Kṛṣṇa’s Strategic Genealogical Brief
Sabhā Parva, Adhyāya 13
निकामवर्षा: स्फीताश्न आसञ्जनपदास्तथा । महाराज युधिष्ठिर सबको आत्मीयजनोंकी भाँति अपनाते, भीमसेन सबकी रक्षा करते, सव्यसाची अर्जुन शत्रुओंके संहारमें लगे रहते, बुद्धिमान् सहदेव सबको धर्मका उपदेश दिया करते और नकुल स्वभावसे ही सबके साथ विनयपूर्ण बर्ताव करते थे। इससे उनके राज्यके सभी जनपद कलहशून्य, निर्भय, स्वधर्मपरायण तथा उन्नतिशील थे। वहाँ उनकी इच्छाके अनुसार समयपर वर्षा होती थी
nikāmavarṣāḥ sphītāśnā āsañjanapadās tathā | mahārāja yudhiṣṭhiraḥ sarvān ātmīyajanān iva abhyupādatte, bhīmasenaḥ sarveṣāṃ rakṣāṃ karoti, savyasācī arjunaḥ śatrūṇāṃ saṃhāreṣu yuktaḥ tiṣṭhati, buddhimān sahadevaḥ sarvān dharmam upadiśati, nakulaś ca svabhāvata eva sarvaiḥ saha vinayapūrṇaṃ vyavaharati | ataḥ teṣāṃ rāṣṭrasya sarve janapadāḥ kalahāśūnyāḥ nirbhayāḥ svadharmaparāyaṇāḥ ca unnatiśīlāḥ āsan | tatra teṣāṃ icchānusāreṇa kāle kāle varṣā bhavati sma ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— മഹാരാജ യുധിഷ്ഠിരന്റെ രാജ്യത്തിൽ ഇഷ്ടാനുസരണം കാലകാലങ്ങളിൽ മഴ പെയ്തു; ജനങ്ങൾ സമൃദ്ധമായ അന്നംകൊണ്ട് പുഷ്ടരായി, ദേശജനപദങ്ങൾ സമ്പന്നവും സുസ്ഥിരവുമായിരുന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാവരെയും സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ ചേർത്തുപിടിച്ചു; ഭീമസേനൻ എല്ലാവരെയും സംരക്ഷിച്ചു; സവ്യസാചി അർജുനൻ ശത്രുസംഹാരത്തിൽ നിരതനായി നിന്നു; ബുദ്ധിമാൻ സഹദേവൻ നിത്യമായി പ്രജയ്ക്ക് ധർമ്മോപദേശം നൽകി; നകുലൻ സ്വഭാവതഃ എല്ലാവരോടും വിനയത്തോടെ പെരുമാറി. അതിനാൽ അവരുടെ രാജ്യത്തിലെ എല്ലാ ജനപദങ്ങളും കലഹരഹിതവും നിർഭയവും സ്വധർമ്മനിഷ്ഠവും ക്രമേണ പുരോഗമിക്കുന്നതുമായിരുന്നുവു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical model of rulership: when leaders embody dharma—treating subjects as family, ensuring protection, restraining threats, teaching right conduct, and practicing humility—society becomes secure, harmonious, and prosperous, symbolized by timely rains and abundant food.
Vaiśampāyana describes the condition of Yudhiṣṭhira’s kingdom under the Pāṇḍavas’ complementary roles: Yudhiṣṭhira’s inclusive care, Bhīma’s protection, Arjuna’s vigilance against enemies, Sahadeva’s dharma-instruction, and Nakula’s courteous conduct, resulting in peaceful, fearless, flourishing districts with seasonal rainfall.