Shloka 68
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
कल्याणवाच: शकुना राजहंसा: शुका: क्रौज्चा: शतपत्राश्न यत्र । प्रदक्षिणाश्रैव भवन्ति संख्ये ध्रुवं जयस्तत्र वदन्ति विप्रा:
kalyāṇavācaḥ śakunā rājahaṃsāḥ śukāḥ krauñcāḥ śatapatrāś ca yatra | pradakṣiṇāś caiva bhavanti saṃkhye dhruvaṃ jayas tatra vadanti viprāḥ ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— മംഗളവും ക്ഷേമവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന വിളിയുള്ള രാജഹംസങ്ങൾ, ശുകങ്ങൾ, ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികൾ, ശതപത്രം (മയിലുകൾ) മുതലായവ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സൈന്യത്തെ വലതുവശം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നിടത്ത്— ആ പക്ഷത്തിന് ജയം നിശ്ചയമെന്നു വിപ്രന്മാർ പറയുന്നു।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that traditional dharma-based culture reads the battlefield through auspicious signs: rightward circumambulation (pradakṣiṇā) by certain birds is taken as an indication that victory aligns with favorable cosmic and ritual order, as affirmed by learned Brahmins.
Vyāsa reports an omen-interpretation: if specific auspicious birds circle an army to the right during battle, Brahmin authorities consider that side destined to win. It functions as a prognostic sign within the war narrative.