Shloka 32
भीष्मपर्व — अध्याय २: संजयस्य दिव्यदृष्टिप्रदानम् तथा निमित्तवर्णनम्
Granting Sañjaya Divine Sight and the Description of Omens
रोहिणीं पीडयन्नेष स्थितो राजज्शनैश्षर: । व्यावृत्तं लक्ष्म सोमस्य भविष्यति महद् भयम्,“महाराज! यह शनैश्वर नामक ग्रह रोहिणीको पीड़ा देता हुआ खड़ा है। चन्द्रमाका चिह्न मिट-सा गया है। इससे सूचित होता है कि भविष्यमें महान् भय प्राप्त होगा
vaiśampāyana uvāca |
rohiṇīṁ pīḍayann eṣa sthito rājaśanaiścaraḥ |
vyāvṛttaṁ lakṣma somasya bhaviṣyati mahad bhayam ||
മഹാരാജാവേ! ശനൈശ്ചരൻ രോഹിണിയെ പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു. സോമന്റെ (ചന്ദ്രന്റെ) ലക്ഷണവും കലങ്ങി മങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇതു വരാനിരിക്കുന്ന മഹാഭയത്തിന്റെ സൂചനയാണ്।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames celestial disturbance as a moral and political warning: when cosmic signs appear disordered, rulers should recognize impending collective suffering and act with heightened responsibility, restraint, and preparedness.
During the lead-up to the Kurukṣetra war in Bhīṣma Parva, Vaiśampāyana reports ominous astronomical signs—Saturn afflicting Rohiṇī and the Moon’s sign/luster appearing disturbed—interpreted as foretelling great danger ahead.