Shloka 593
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
सर्ववित् सर्वभूतेषु विन्दत्यात्मानमात्मनि । जो मनको हृदयकमलमें स्थापित करके अपने भीतर ही ध्यानके द्वारा आत्मदर्शनका प्रयत्न करता है, वह सम्पूर्ण भूतोंमें सर्वज्ञ होता है और उसे अन्तःकरणमें परमात्मतत्त्वका अनुभव हो जाता है
sarvavit sarvabhūteṣu vindaty ātmānam ātmani |
വായുദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹൃദയപദ്മത്തിൽ മനസ്സിനെ സ്ഥാപിച്ച്, അന്തർധ്യാനയോഗംകൊണ്ട് തന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ആത്മദർശനം നേടാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നവൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് സർവ്വജ്ഞനാകുന്നു; കൂടാതെ അന്തഃകരണത്തിൽ പരമാത്മതത്ത്വത്തെ സാക്ഷാത് അനുഭവിക്കുന്നു।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
By turning the mind inward and meditating on the Self within the heart, one realizes the Ātman and thereby gains a universal, all-beings-inclusive knowledge—an experiential recognition of the Paramātman within the inner consciousness.
Vāyudeva is speaking and instructing that true omniscience is not mere information but arises from yogic inwardness: establishing the mind in the heart-lotus, seeking direct self-vision through meditation, and thereby experiencing the supreme reality within.