Shloka 503
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
अपश्यद् दु:खितां देवीं मातरं सव्यसाचिन: । दूरतककी देखने-सुनने और समझनेवाले वरदायक ऋषि व्यासने अर्जुनकी माता कुन्तीदेवीको दु:खमें डूबी हुई देखा
apaśyad duḥkhitāṃ devīṃ mātaraṃ savyasācinaḥ | dūrāt tak-kī dṛṣṭi-śravaṇa-bodha-sampannaḥ varadāyaka ṛṣir vyāso 'rjunasya mātaraṃ kuntī-devīṃ duḥkhena nimagnāṃ dadarśa |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ വരദായകനായ, ദൂരദർശന-ദൂരശ്രവണ-ദൂരബോധശക്തിയുള്ള ഋഷി വ്യാസൻ, സവ്യസാചി അർജുനന്റെ ദേവീമാതാവായ കുന്തിയെ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയതായി കണ്ടു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the universality of sorrow and the ethical call to compassionate attention: even revered figures like Kuntī endure grief, and the sage’s heightened perception is directed toward relieving or understanding suffering within the bounds of dharma.
Vaiśampāyana narrates that the sage Vyāsa, from a distance and with extraordinary perceptive powers, notices Kuntī—Arjuna’s mother—overwhelmed by sorrow, setting the stage for counsel, consolation, or a consequential development in the Ashramavāsika episode.