Shloka 33
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
एतत् सर्वमनुस्मृत्य दहमानो दिवानिशम्,'ये सारी बातें याद करके मैं दिन-रात जलता रहता हूँ। दुःख और शोकसे पीड़ित होनेके कारण मुझे शान्ति नहीं मिलती है। पिताजी! इन्हीं चिन्ताओंमें पड़े-पड़े मुझे कभी शान्ति नहीं प्राप्त होती!
etat sarvam anusmṛtya dahamāno divāniśam | duḥkhaśokaparītātmā na labhe śāntim eva hi | pitāḥ etāsu cintāsu patito me na vidyate śamaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഇതെല്ലാം ഓർത്താൽ ഞാൻ പകലും രാത്രിയും കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ദുഃഖവും ശോകവും എന്നെ തകർത്തതിനാൽ എനിക്ക് ഒട്ടും ശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല. പിതാവേ! ഈ ആശങ്കകളിൽ തന്നെ വീണുകിടന്ന് ഞാൻ ഒരിക്കലും സമാധാനം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unprocessed remembrance of painful events turns into continual inner burning; the verse highlights the ethical-psychological need for śama (calm) and śānti (peace) through right understanding, acceptance, and dharmic resolution rather than endless brooding (cintā).
In the Ashramavāsika setting, a speaker (reported by Vaiśampāyana) confesses to an elder—addressed as “Father”—that recollection of past events keeps him consumed by grief day and night, leaving him unable to find peace.