Shloka 62
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
अत्रिर्वाच नैतस्येह यथास्माकं क्षुधा वीर्य समाहतम् । कृच्छाधीतं प्रणष्टं च तेन पीवाउछुना सह,अत्रि बोले--हमलोगोंकी तरह भूखके मारे उसकी सारी शक्ति नष्ट नहीं हो गयी है तथा बड़े कष्टसे जो वेदोंका अध्ययन किया गया था, वह भी हमारी तरह इसका नष्ट नहीं हुआ है; इसीलिये यह कुत्तेके साथ मोटा हो गया है
atrir uvāca—naitasyeha yathāsmākaṁ kṣudhā vīryaṁ samāhatam | kṛcchrādhītaṁ praṇaṣṭaṁ ca tena pīvāu chūnā saha ||
അത്രി പറഞ്ഞു—ഞങ്ങളിലേതുപോലെ വിശപ്പ് ഇവന്റെ ശക്തിയെ തകർത്തു നശിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. അതുപോലെ വലിയ കഷ്ടത്തോടെ നേടിയ വേദാധ്യയനവും ഞങ്ങളിലേതുപോലെ ഇവനിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ആ നായയുടെ കൂട്ടത്തിലിരുന്നിട്ടും ഇവൻ പുഷ്ടനായത്.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Atri contrasts the effects of hunger on spiritual discipline: severe hunger can break bodily vigor and even cause hard-won Vedic learning to fade; the verse implies that true steadiness in dharma requires sustaining both body and study so that austerity does not become self-defeating.
In a discussion attributed to Vasiṣṭha’s narration, Atri comments on someone who, unlike the speakers, has not been weakened by hunger nor lost his Vedic learning; as a result, he appears well-fed—described pointedly as being ‘fat even with a dog,’ emphasizing the contrast with their own deprivation.