Shloka 63
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
विश्वामित्र उवाच नैतस्येह यथास्माकं शभश्रच्छास्त्रं जरद्गव: | अलस: क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाउछुना सह,विश्वामित्रने कहा--हमलोगोंका भूखके मारे सनातन शास्त्र विस्मृत हो गया है और शास्त्रोक्त धर्म भी क्षीण हो चला है। ऐसी दशा इसकी नहीं है तथा यह आलसी, केवल पेटकी भूख बुझानेमें ही लगा हुआ और मूर्ख है। इसीलिये यह कुत्तेके साथ मोटा हो गया है
Viśvāmitra uvāca: naitasyeha yathāsmākaṃ śabhaśracchāstraṃ jaradgavaḥ | alasaḥ kṣutparo mūrkhas tena pīvāucchunā saha ||
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജരദ്ഗവാ! വിശപ്പിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ ശാശ്വത ശാസ്ത്രം മറന്നുപോയതുപോലെയും ശാസ്ത്രോക്ത ധർമ്മം മങ്ങിയതുപോലെയും ഇവനിൽ അല്ല. ഇവൻ അലസൻ, വയർ നിറയ്ക്കാനുള്ള ത്വരയിൽ മാത്രം നയിക്കപ്പെടുന്ന മൂഢൻ; അതുകൊണ്ടാണ് ആ നായയോടൊപ്പം പോലും പുഷ്ടനായത്.
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two ethical conditions: (1) people whose adherence to śāstra and dharma has weakened due to extreme hunger, and (2) a person who is not compelled by hardship but is simply lazy, appetite-driven, and foolish. It implies that moral failure born of necessity is different from moral failure born of indulgence and ignorance.
Viśvāmitra addresses Jaradgava and comments on a certain individual. He argues that the person should not be excused as someone forced into compromise by hunger (as ‘we’ are), but should be judged as lazy and gluttonous—symbolically shown by becoming fat while associating with a dog.