Shloka 109
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
वैखानसा: समुत्पन्नास्तप: श्रुतगुणेप्सव: । अश्रुतो<स्य समुत्पन्नावश्चिनौ रूपसम्मतौ
vaikhānasāḥ samutpannās tapaḥ-śruta-guṇe-psavaḥ | aśruto 'sya samutpannāv aśvinau rūpa-sammatāv, vibho | atrai eva—
വൈഖാനസർ ഉദ്ഭവിച്ചു—തപസ്സിൽ നിഷ്ഠരായും ശാസ്ത്രശ്രവണത്തിൽ ആകാംക്ഷയുള്ളവരായും സദ്ഗുണങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായും. അഗ്നിയുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്ന് ഇരുവരായ അശ്വിനീകുമാരർ ജനിച്ചു; രൂപസമ്പത്താൽ അവർ സർവത്ര ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that revered lineages and divine helpers arise from disciplined, sacred sources: ascetic rigor (tapas), scriptural learning (śruta), and virtue (guṇa) are presented as the marks of exemplary sages, while the Aśvins’ origin underscores that even divine benefactors emerge from profound, meaningful causes.
Vasiṣṭha is recounting origins: the emergence of the Vaikhānasa sages characterized by tapas and Vedic learning, the birth of the twin Aśvins from Agni’s tears (as explained in the accompanying tradition), and the appearance of the seer Atri from sacred kuśa grass.