Shloka 13
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
या वै यूयं सो5हमद्यैव भावो युष्मान् दत्त्वा चाहमात्मप्रदाता । मनश्च्युता मन एवोपपन्ना: संधुक्षध्वं सौम्यरूपोग्ररूपा:
bhīṣma uvāca |
yā vai yūyaṃ so ’ham adyaiva bhāvo yuṣmān dattvā cāham ātma-pradātā |
manaś-cyutā mana evopapannāḥ sandhukṣadhvaṃ saumya-rūpogra-rūpāḥ ||
ഹേ പശുക്കളേ! നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് എന്റെതും; നിങ്ങളിലും എനിലും യഥാർത്ഥ ഭേദമില്ല. അതിനാൽ ഇന്ന് നിങ്ങളെ ദാനമായി നൽകി ഞാൻ സത്യത്തിൽ എന്റെ ആത്മാവിനെയേ ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ദാതാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് നീങ്ങി ഗ്രഹീതാവിന്റെ മനസ്സിൽ സ്ഥാപിതരായി, ഹേ സൗമ്യരൂപിണികളും ഉഗ്രരൂപിണികളും ആയ പശുക്കളേ, ഇനി അഭീഷ്ടഭോഗങ്ങൾ നൽകുക; ദാതാവിനെയും ഗ്രഹീതാവിനെയും—ഇരുവരെയും—സന്തുഷ്ടരാക്കി സമൃദ്ധി വർധിപ്പിക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames dāna as a moral and inner act: the donor relinquishes possessiveness (mamatva) so completely that the gift becomes a ‘self-offering.’ The recipient’s recitation confirms the ethical transfer—ownership and mental claim move from donor to recipient—so the act is complete in both deed and intention.
Bhishma is instructing on the proper procedure of go-dāna (gift of cows). The donor recites the first half to declare identity with the cows and the sincerity of giving; the qualified Brahmin recipient recites the second half to acknowledge the transfer and to invoke the cows’ auspicious power—gentle and formidable—to bring welfare to both parties.