Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Pānīya-dāna and Anna-dāna: The Primacy of Life-Sustaining Gifts (पानीयदान-प्रशंसा / अन्नदान-प्रशंसा)

वैदूर्यार्फप्रकाशानि रौप्पयरुक्ममयानि च । सर्वकामफलाश्लापि वृक्षा भवनसंस्थिता:,कितने ही घर वैदूर्यमणिमय (नील) सूर्यके समान प्रकाशित होते हैं। कितने ही चाँदी और सोनेके बने हुए हैं। उन भवनोंमें अनेकानेक वृक्ष शोभा पाते हैं, जो सम्पूर्ण मनोवांछित फल देनेवाले हैं

vaidūryārkaprakāśāni raupyarukmamayāni ca | sarvakāmaphalāślāpi vṛkṣā bhavanasamsthitāḥ ||

ചില ഭവനങ്ങൾ വൈദൂര്യമണികളുടെ ദീപ്തിപോലെ സൂര്യസമമായി പ്രകാശിക്കുന്നു; ചിലത് വെള്ളിയും സ്വർണ്ണവും കൊണ്ടു നിർമ്മിതം. ആ ഭവനങ്ങളിൽ അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ ശോഭിക്കുന്നു; അവ എല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവയാണ്।

वैदूर्य-अर्क-प्रकाशानिshining like the sun with vaidūrya (lapis/beryl) radiance
वैदूर्य-अर्क-प्रकाशानि:
Karta
TypeAdjective
Rootवैदूर्य + अर्क + प्रकाश
FormNeuter, Nominative, Plural
रौप्य-रुक्म-मयानिmade of silver and gold
रौप्य-रुक्म-मयानि:
Karta
TypeAdjective
Rootरौप्य + रुक्म + मय
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्व-काम-फल-आश्लापिनःgranting/producing fruits of all desired wishes
सर्व-काम-फल-आश्लापिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + फल + आश्लापिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
भवन-संस्थिताःsituated in/within the mansions
भवन-संस्थिताः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootभवन + संस्थित
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
V
vaidūrya (cat’s-eye gem)
S
sun (arka)
S
silver (raupya)
G
gold (rukma)
M
mansions/dwellings (bhavana)
W
wish-fulfilling fruit-bearing trees (sarvakāmaphalāślāpi vṛkṣāḥ)

Educational Q&A

The verse reinforces the Mahabharata’s moral causality: righteous conduct and accumulated merit are portrayed as yielding refined, abundant enjoyments—symbolized by radiant jewel-like dwellings and trees that grant desired fruits—while implicitly reminding that such rewards are outcomes of dharma-based living.

Bhishma is describing a splendid otherworldly setting—mansions shining with vaidūrya, silver, and gold, adorned with trees that bear wish-fulfilling fruits—continuing his account of the rewards and conditions found in exalted realms.