Shloka 14
अन्नदान-प्रशंसा (Praise of the Gift of Food) | Annadāna-Praśaṃsā
आशीविषसमेभ्यश्ष तेभ्यो रक्षस्व भारत । तान् युक्तैरुपजिज्ञास्यस्तथा द्विजवरोत्तमान्,युधिष्ठिर! जो देवताओं और मनुष्योंसे किसी वस्तुकी कामना नहीं करते, सदा संतुष्ट रहते और जो कुछ मिल जाय, उसीपर निर्वाह करते हैं, ऐसे पूज्य द्विजवरोंका दूतोंद्वारा पता लगाओ और उन्हें निमन्त्रित करो। भारत! वे दुखी होनेपर विषधर सर्पके समान भयंकर हो जाते हैं; अतः उनसे अपनी रक्षा करो। कुरुनन्दन! सेवकों और आवश्यक सामग्रियोंसे युक्त तथा सम्पूर्ण कामनाओंकी प्राप्ति करानेके कारण सुखद गृह निवेदन करके उनका नित्यप्रति पूर्ण सत्कार करो
bhīṣma uvāca | āśīviṣa-samebhyaś ca tebhyo rakṣasva bhārata | tān yuktair upajijñāsyas tathā dvija-varottamān |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതാ (യുധിഷ്ഠിരാ)! വിഷധര സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള അത്തരം പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് നീ നിന്നെ രക്ഷിക്കണം. യോഗ്യരായ ദൂതന്മാരെ അയച്ച്, ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും നിന്ന് ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാത്ത, നിത്യസന്തുഷ്ടരായ, യാചിക്കാതെ ലഭിക്കുന്നതിൽ ജീവിക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാരെ സൂക്ഷ്മമായി കണ്ടെത്തി തിരിച്ചറിയുക. അവരെ കണ്ടെത്തി ക്ഷണിക്കുകയും, ദിനംപ്രതി പൂർണ്ണമായ അതിഥിസത്കാരത്തോടെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുക; കാരണം അത്തരം പൂജ്യ തപസ്വികൾ ദുഃഖിതരാകുമ്പോൾ വിഷധര സർപ്പത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരരാകുന്നു. അതിനാൽ സേവകരും ആവശ്യസാമഗ്രികളും സഹിതം, സർവകാമസുഖാവഹമായ ഗൃഹനിവേദനത്തോടെ അവരെ നിത്യമായി സമ്യകമായി സത്കരിക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must actively seek out truly content, desireless, and self-sustaining Brahmin sages and honor them consistently. Neglecting or distressing such persons is dangerous, because their anger—born of injury or disrespect—can be as deadly as a venomous snake. The ethical thrust is vigilant respect, protection of dharma through hospitality, and prudent governance.
In the Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on righteous conduct and royal duties. Here he warns Yudhishthira to identify eminent Brahmins through reliable agents and to invite and honor them regularly, emphasizing that if such ascetics are made unhappy they can become formidable, hence the king should safeguard himself by proper reverence and support.