Shloka 46
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
व्ययगुणमपि साधु कर्मणा संश्रयन्ते भवति मनुजलोकाद् देवलोको विशिष्ट: । बहुतरसुसमृद्ध्या मानुषाणां गृहाणि पितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणाम्,जो दान करनेके कारण निर्धन हो गया है, ऐसे सत्पुरुषके पास उसके सत्कर्मके कारण देवता भी पहुँचते हैं और इस प्रकार उसका घर मनुष्यलोककी अपेक्षा श्रेष्ठ देवलोक-सा हो जाता है। परंतु जहाँ दान नहीं होता वह घर बड़ी भारी समृद्धिसे भरा हो तो भी देवताओंकी दृष्टिमें वह श्मशानके ही तुल्य जान पड़ता है
vyayaguṇam api sādhu karmaṇā saṃśrayante bhavati manujalokād devaloko viśiṣṭaḥ | bahutarasusamṛddhyā mānuṣāṇāṃ gṛhāṇi pitṛvanabhavanābhaṃ dṛśyate cāmarāṇām ||
ദാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ദരിദ്രനായ സൽപുരുഷനോടും അവന്റെ സത്കർമ്മഫലമായി ദേവന്മാർ സമീപിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവന്റെ ഭവനം മനുഷ്യലോകത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ദേവലോകംപോലെ ആകുന്നു. എന്നാൽ ദാനം ഇല്ലാത്തിടത്ത്, ഭവനം എത്ര സമൃദ്ധമായാലും ദേവദൃഷ്ടിയിൽ അത് ശ്മശാനത്തോട് തുല്യം തന്നെയാണ്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Giving (dāna) sanctifies a person and a household: even if charity leads to material loss, the merit of righteous action draws divine regard, making the home 'heaven-like'; wealth without generosity is spiritually barren, likened to a cremation-ground.
In Bhishma’s instruction on dharma (Anushasana Parva), he contrasts two households: one of a virtuous giver who may have become poor yet is honored by the gods, and another rich household lacking charity that appears inauspicious and empty of merit.