Shloka 153
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
यथा रक्षा कृता पूर्व विपुलेन गुरुस्त्रिया: । पुरुषसिंह! पूर्वकालमें मैंने यह सुना था कि प्राचीनकालमें महात्मा विपुलने अपनी गुरुपत्नीकी रक्षा की थी। कैसे की? यह मैं तुम्हें बता रहा हूँ
yathā rakṣā kṛtā pūrvaṁ vipulena gurustrīyāḥ | puruṣasiṁha! pūrvakāle me śrutaṁ yat prācīnakāle mahātmā vipulena svagurupatnyā rakṣā kṛtā | kathaṁ kṛtā? tad ahaṁ te vakṣyāmi |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പുരുഷസിംഹമേ! പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാവായ വിപുലൻ തന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അവൻ എങ്ങനെ സംരക്ഷിച്ചു—അത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A disciple’s dharma includes unwavering loyalty to the guru’s household—especially protecting the guru’s wife with vigilance and self-restraint, treating her with the same reverence as one’s own mother.
Bhishma introduces an ancient exemplum: he tells the listener that he has heard of Vipula, a noble disciple, who once protected his teacher’s wife, and he now begins to narrate the manner of that protection.